Hazine'nin kasanına yaklaşık 2 milyar TL gelir getiren ihale, aslında sadece bir başlangıç. Şimdi 3G, yaratacağı iş alanları ile tedarikçileri ve uygulama geliştiren şirketleri büyütecek, yeni oyuncuların sektöre girmesine neden olacak ve tabi ki istihdama da büyük bir katkı sağlayacak. Ayrıca farklı sektörlerle yaratacağı sinerjiyle birçok alanlardaki iş hacmini de artıracak.
Ekonomist dergisinin haberine göre, tedarikçi ve diğer iş ortaklarının yaratacağı hacmi net olarak söylemek zor olsa da sadece abone bazında yaratılacak gelir, tahmini olarak 625 milyon liraya tekabül ediyor. Uzmanlar bu rakama, mevcut 65 milyon civarındaki cep telefonu kullanıcısının en az yarısının 3G hizmeti alacağından ve her bir abonenin ayda ortalama 25 dolarlık bir hizmet bedeli ödeyeceğinden hareketle ulaşıyor. Bu, yıllık yaklaşık 7.5 milyar liralık bir pastayı ifade ediyor.
Sürecin asıl büyük ekonomik boyutu ise 3G’nin etrafında oluşacak. Öncelikle büyük bir telefon değişim operasyonu söz konusu. Mobil pazarda halen sadece 3 milyon civarında cep telefonunun 3G özellikli olduğu bildiriliyor.
Telefonlar değişecek
Yapılan tahminler halen GSM hizmeti alan 60 milyon kişinin en az yarısının 3G özellikli cep telefonuna dönüş yapacağını gösteriyor. Bunun üç yıl içinde gerçekleşmesini bekleyen operatörler ve cep telefonu şirketleri, bu süre içinde yaklaşık 20 milyon adetlik bir cep telefonu satışı bekliyor. Ortalama 400 lira olarak hesaplanan bu özellikli bir telefondan hareketle yaklaşık 1 milyar liralık bir pastanın varlığı, tüm cep telefonu şirketleri ile bayilerini heyecanlandırıyor.
Öte yandan GSM operatörlerin hizmet aldıkları servis sağlayıcı şirketlere de bu süreçte önemli bir misyon yüklenecek. Gerek yeni oyunlar, gerekse internet üzerinden verilecek hizmetleri sağlayacak olanları da yıllık yaklaşık 1.5 milyar liralık bir pastanın beklediği vurgulanıyor.
Kısacası altyapı sağlayıcılar, donanım şirketleri ve bayiliklerle birlikte 3G’nin oldukça cazip yeni bir pazar yaratacağı açık. Operatörlerin kullanıcılardan elde edeceği yıllık ortalama 7.5 milyar lirayı bir kenara bırakacak olursak, reklamıyla ve diğer birçok faktörüyle 3G ekonomisiyle oluşacak pastanın büyüklüğü için uzmanlar yıllık yaklaşık 10 milyar lira söz ediyor.
Gözler iş ortaklarında
Türkiye’de 3G’nin büyümesinin, servislerin ne kadar günlük hayatın ihtiyaçlarıyla iç içe geçeceği ve operatörlerin ne kadar çok kişi ve kurumu 3G hizmet zincirine dahil edeceğine bağlı olduğu söyleniyor.
Operatörlerin sadece bugünkü katma değerli hizmetlerden elde edilen yıllık gelirlerinin 1.5 milyar dolar civarında olduğu düşünülürse, buradaki artışın oldukça yüksek olması bekleniyor. Operatörlerle birlikte çalışacak çeşitli kapasitelerde yeni şirketler de ortaya çıkacak. Bunlar arasında servis yazılımları, video içerikleri, mobil reklam konularının ön planda olması bekleniyor.
3G teknolojisi ile şu anda dünyada gelişmekte olan ülkeler de dahil olmak üzere 101 ülkede, 344 işletmeci tarafından abonelerine hizmet sunuluyor. 140’dan fazla üretici şirket, bu sistemle çalışabilen bin 500’den fazla cihaz sunuyor ve hızla yenileri üretilmeye devam ediliyor. Dünyada, 2008 yılının dokuz ayının sonunda 362 milyondan fazla 3G abonesi olması ve önde gelen operatörlerin açıkladığı 3G kullanıcı sayıları da bu bilgiyi destekliyor.
Büyük heyecan
Yurtdışında bu örneklere bakıldığında Türkiye’de de aynı potansiyelin yaratılması konusunda büyük bir heyecan yaşanıyor. Sadece operatörler değil bu heyecanı yaşayan, onların iş ortakları, cep telefonu pazarlama şirketleri, bayiler ve yeni yaratılacak istihdamla bu heyecan birçok kesimi kapsıyor.
Öncelikle operatörler konuşmadan elde ettikleri ses gelirlerinin yanı sıra şimdi de data gelirlerini artıracaklar. Çünkü 3G’nin getirdiği yüksek hızda internet ile birçok uygulama tüketicilerle buluşacak. 3G’nin temelde getireceği mobil genişband erişimi ile kullanıcılar internette rahatça dolaşabilecek, müzik ve video servislerine daha da hızlı erişim sağlayabilecekler. Bu da internet tabanlı hizmetlerin daha çok kullanılmasını, çeşitlenmesini sağlayarak yeni iş alanları açacak.
Herkes yararlanacak
Operatörlerle birlikte mevcut çözüm ortakları da servis çeşitliliği yaratacak imkan bulacak. Halen Turkcell 200, Avea 100 ve Vodafone ile yaklaşık 250 çözüm ortağıyla çalışıyor.
Uygulama geliştiren şirketler ile yapılan anlaşmalarla birlikte mobil içerikler artacak, dolayısıyla bu alanda yapılan işlerin de hacmi büyüyecek.
Operatörler, cep telefonu üzerinden 3G ile sağlayacağı görüntülü görüşme, video konferans gibi hizmetleri vermek için bu şirketlerden yazılım üretmelerini isteyecek ya da var olanı satın alacak. Bu da onlar açısından çok ciddi bir yeni iş alanı yaratmış olacak.
Mobil internet, oyun, video, film gibi hizmetler daha kaliteli ve hızlı sunulacak. Sağlık, finans, medya, reklam ve eğitim gibi sektörler ile mobil tarafta birçok platform olacak. Çözüm ortaklarının gelir paylaşımlı modellerle bugün yılda yaklaşık 1.5 milyar dolar ciro yarattığı düşünülürse, bu cirolarda daha da büyük artış görülecek.
Altyapı sağlayıcılarda ise Ercisson, Alcatel, Huwaei gibi köklü şirketlerin yanı sıra 3G altyapıları konusunda uzman yeni şirketlerin de sektöre katılması ve bu alanda yeni açılım ve istihdamın oluşması bekleniyor.
İstihdama doping etkisi
Katma değerli hizmet sunmak için birçok yerli şirket yabancı teknoloji şirketlerinin ilgi odağına girebilecek ve bu alanda yeni ortaklıklar söz konusu olabilecek. Tüm bu alanlardaki gelişmelerle birlikte operatörler açısından bakıldığında yeni istihdam yaratacak, hizmetler ve tarifelerde değişiklikler olacak ve yatırımlar yoğunlaşacak.
Altyapı sağlayıcıları açısından da operatörlerle yaptıkları yeni anlaşmalar ve işler, 3G ile birlikte daha da artacak yeni iş alanları ve istihdam yaratılacak. Örneğin Huweai, 3G için Türkiye’de Ar-Ge laboratuvarı kurdu. Böyle yabancı örneklerin çoğalabileceği düşünülüyor.
3G özellikle kablolu iletişimin veya yatırımın maliyetli olduğu bölgelerde hızlı ve pratik çözümler üretecek. Kabloların döşenmesi ve ekstra yatırım yerine, kablosuz 3G ile daha az maliyetle bütün ülkeye yayılma daha kolay olacak.
Zxyel gibi bu konuda donanım çözümleri sunan şirketler de çözüm ortaklarını 3G ve Wi-max birimleri olarak ayırıp yeniden yapılandırıyor. Sektörde donanım entegrasyonu yönüyle 5 binin üzerinde ek istihdam oluşturacağı düşünülüyor. Yan tamamlayıcı ürünlerle birlikte, örneğin video ve depolama gibi çözümlerle gerek istihdam gerekse toplam çözüm açılımıyla önemli bir yere sahip olacak.
Altyapı sağlayıcıları, uygulama geliştiren şirketler için iş alanları yaratılmasının yanı sıra burada da oldukça büyük bir istihdam olanağı doğacak. Bayilikler, yeni yatırımlar, yeni altyapı şirketleri derken bütün bunlarla birlikte 3G’nin yaratacağı yeni istihdamın 10 bine yaklaşması bekleniyor.
Genç nüfus potansiyeli
Operatörler, yatırımlarının en az yüzde 10’unu da Türkiye’de ürün veya sistem geliştirmek üzere kurulmuş olan KOBİ niteliğindeki tedarikçilerden sağlamakla yükümlü. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Başkanı Tayfun Acarer, burada amaçlananın yaratıcı genç nüfusun potansiyelini ortaya çıkartmak ve uluslararası tedarikçilerin bu potansiyelin farkına varmalarını sağlamak olduğunu ifade ediyor. Acarer, ayrıca kurum olarak söz konusu hükmü sıkı bir şekilde takip edeceklerini ve gerçekleştirilmesini denetleyeceklerini belirtiyor. Ayrıca, tedarik zincirinin oluşturulmasını takip eden dönemlerde yan sanayide bin-iki bin arasında işçi istihdamı yaratılması bekleniyor.
Beklentilere göre tedarik zinciri, bununla da kalmayacak, Türkiye’deki taşeron şirketleri destekleyecek ve yurt dışında alınan projelerin de Türk taşeronlarca gerçekleştirilmesi gündeme gelecek. Yenibiris.com Genel Müdürü Deniz Ceylan Kılıçlıoğlu, özelikle yeni ürünlerin gelişinin tasarım uzmanlarına ve yazılım mühendislerine olan ihtiyacı artıracağını düşünüyor.
OPERATÖRLER NASIL HAZIRLANIYOR?
Turkcell: 3G’yi hayata geçirmek için altyapı çalışmalarının yanı sıra yeni uygulamalar ve hizmetleri de sunmak üzere hazırlıklarını sürdürüyor. İhale şartnamesindeki şartları da dikkate alarak belli bir yayılım planı dahilinde 3G kapsamasını sağlayacak. 2007 yılında kurulan Turkcell Teknoloji bünyesinde de 3G için Ar-Ge faaliyeti anlamında yapılan hazırlıklar devam ediyor.
Turkcell Katma Değerli Servislerden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Cenk Serdar, Turkcell’in toplam gelirinin yüzde 14’ünün katma değerli servislerden oluştuğunu, 3G sonrasında bu oranın yüzde 25-30’lara ulaşacağını öngördüklerini söylüyor.
Serdar, “Mevcut ekosistemimizde içerik sağlayıcı ve/veya iş ortağı olarak Turkcell’le çalışan şirketlerin 3G’nin hayata geçmesiyle birlikte sunacakları yeni içerik/servisler yanında, bize içerik sağlamak isteyen ya da yeni servis fikirleriyle gelen şirketlerle de görüşmelerimiz sürüyor. Bu gelişmeler doğrultusunda pazarda yeni oyuncular ve iş ortağı ekosistemimizde yeni iş ortaklıkları olmasını da bekliyoruz” diyor.
Avea: Mobil ortamda görüntülü telefon hizmetleri, yüksek hızda internet hizmetleri, video konferans, bankacılık hizmetleri, oyunlar, canlı radyo ve TV yayınlarına erişim, VoIP gibi daha pek çok hizmeti, 3G destekli cep telefonlar üzerinden sunabilecek.
Ümraniye’de yapım aşamasında olan Ar-Ge merkezine şu an için 100 tane Ar-Ge elemanı alındı. Tesisin ilk çeyrekte açılması bekleniyor. 3G için gerekli olacak yeni baz istasyonları için ön hazırlık çalışmalarını da başlattı. Bu lokasyonların erişim, enerji ve üst yapı gibi unsurları uyumlu hale getiriliyor. 3G ekipman üreticilerinin seçimi için ihale yapıldı ve seçim süreci devam ediyor.
Avea CEO'su Cüneyt Türktan, “2007 yılının ilk aylarında Türkiye’nin ilk akıllı santrallerine yaptığımız yatırımla 3G dahil tüm yeni teknolojilere hazır hale getirdiğimiz altyapımız ve sürmekte olan çalışmalarımızla, hazırlıklarımız uzun zamandır devam etmekteydi. Bugün itibariyle yatırımlarımızı artırarak yolumuza devam edeceğiz” diyor.
Vodafone: Vodafone’un 3G için çalışacağı tedarikçi şirket, 500 Ar-Ge elemanı istihdam edecek. Vodafone, 3G ağı için Çinli Huawei ile anlaştı. Dünya çapında Vodafone, 15 ülkede 33 milyon 3G cihazı kullanıcısına hizmet veriyor. Son iki yıl içinde, şebekesini sağlam bir yapıya taşıyan şirket, 3G teknolojisini de yeni altyapısı üzerinde kuracak. Şirket, Türkiye genelindeki 11 bin baz istasyonunu aşamalı olarak yenileyecek; beş yılda ise 3G ağı bütün ülkeyi kapsayacak.
Vodafone Türkiye Telekomünikasyon Politikaları Bölüm Başkanı Esen Sirel Ongun, “Farklı ülkelerdeki uygulamalarımızdan hareketle, Türkiye için en uygun ve özel hizmetler konusundaki çalışmalarımız sürüyor. İlk olarak, görüntülü konuşma ve mobil televizyon hizmetlerini sunacağız” diyor.
UYGULAMA GELİŞTİREN ŞİRKETLER ŞİMDİDEN ÇALIŞMALARA BAŞLADI
Mobinex: 3G mobil şebekeler üzerinden cep telefonlarına uygulama yazılımlarının indirilmesini ve bu yazılımlar sayesinde cep telefonu kullanıcıların mobil hizmetlerden faydalanmasını sağlıyor. Smartface ürünü, mobil uygulamaların cep telefonlarından bir tıkla birkaç saniyede indirilmesini sağlıyor.
İnteraktif mobil TV çözümü ile ise kullanıcılar sadece TV izlemekle kalmayıp, sohbet ve yorumlarda bulunabilecekler; istedikleri programın uyarıda bulunduğu ve bunları telefonlarına kaydetmelerini sağlayan bir çözüme sahip olacaklar. Şirket, Turkcell’in teknoloji alanında faaliyet gösteren iştiraki Turkcell Teknoloji ile mobil uygulamalar konusunda anlaştı.
Cetech: Katma değerli bilgi ve eğlence servisleri geliştiren ve sunan şirket, servislerini mobil içerik, sosyal ağlar, bilgi servisleri ve strateji oyunları olmak üzere dört kategoride topluyor. 3G’ye teknolojik altyapı olarak hazır durumda olan şirketin geliştirdiği servislerin başında ise, Ringofon ve Cebin.de geliyor. Bunlar abonelerin cep telefonlarına Web aracılığıyla ve WAP sayfasından melodi, grafik, tema, oyun, uygulama ve video indirmelerini sağlıyor ve sürekli içerik satın alan kullanıcılara özel avantajlar sunuyor.
Telenity: Şirket, kurumsal ve bireysel alanda video bazlı yeni servisler hazırlayıp operatörlerin abone başı gelirlerine (ARPU) katkıda bulunmayı hedefliyor. Global pazarda 3G sektöründe kazandığı tecrübe ile Türkiye’de de bu alandaki önemli mobil servis yazılım şirketlerinin başında geleceğine inanıyor. Dünya ve Türkiye 3G pazarındaki gelişmelere bağlı olarak, şirket yeni yazılım yatırımları yapacak ve yeni istihdam yaratacak.
Cellenity: TV kanallarına hizmetler götürmeyi hedefliyor. Milyonlarca muhabiri yani GSM abonesini basın kuruluşlarıyla ortak bir platformda buluşturacak. Bu teknolojiyle herhangi bir olayı dakikalar içerisinde ekranlarda flaş haber olarak görebileceksiniz. Hatta abonenin cep telefonu kamerası, olay yerinden canlı yayın yapabilecek.
ALTYAPI SAĞLAYICI ŞİRKETLER YENİ MEZUNLARIN PEŞİNDE
Alcatel-Lucent: Şirket, servis merkezi organizasyonunu yeniden yapılandırarak; yurt dışında eğitim görmesi ve pratikte Alcatel-Lucent’ın global projelerinde rol alması amacı ile yeni mezun olmuş Türk mühendisleri istihdam etmeye başladı. Şu anda yaklaşık 450 çalışana ulaştı. Bu kapsamda yaklaşık 30 mühendis özellikle 3G teknolojilerinde tecrübe kazandı. Ayrıca Alcatel-Lucent mrkezi bir kısım Ar-Ge çalışmalarına bundan yaklaşık bir yıl önce Türkiye’nin katılması kararı aldı, bu doğrultuda Alcatel-Lucent Türkiye Ar-Ge bölümünde çalışan mühendis sayısı da 110’a ulaştı.
Şirket, 3G Türkiye pazarından pay alması durumunda; saha destek ve Ar-Ge çalışan sayısının 2009 yılı içinde 650 kişiye ulaşmasını öngörüyor. Katma değerli servislerin ve uygulamaların geliştirilmesi, sahada uygulanması ve satışı ile ilgili birimlerimizde ek insan gücüne ihtiyaç duyacak.
Huawei: Türkiye’de bir tedarik zincirini kuracak şirket bütün Doğu Avrupa, Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerine yayılan bir örgütlenmeyi hayata geçirme ve bu ülkelerde ihtiyaç duyulan kule, jeneratör ve bunlara benzer donanımların tedarikini Türkiye'den sağlama hedefinde.
3G şebekelerinin kurulmaya başlamasıyla birlikte tedarik zinciri, satın alma, lojistik ve organizasyon birimleri kurulması konusunda hizmet verecek şirket, istihdamı artıracak ve bu ürünleri tedarik edecek yan sanayiye katkıda bulunacak. Huawei Türkiye ofisi kısa dönem içerisinde projelerinin büyüklüğüne göre yönetici, mühendis ve destek personeli kadrolarında yüksek sayıda istihdam gerçekleştirecek.
Ericsson: Şirket üç yıl içerisinde çalışan sayısını 400’den 700’e çıkartmayı hedefliyor.
EUREKA Programı çerçevesinde TÜBİTAK, İsrail Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile birlikte her iki ülkeden şirketlerin ve şirketlerle çalışacak üniversite veya araştırma kurumlarının da yer alabileceği projeleri destekliyor.
2007 yılının Ocak ayı içerisinde tamamlanan Türkiye-İsrail ortak çağrısında, yedi proje ile 9 milyon Euro büyüklüğünde Ar-Ge hacmi yaratıldı. Bundan sonra da benzer Ar-Ge hacminin oluşturulması hedefleniyor.
Nokia Siemens Networks: Hızlı mobil geniş bant şebekelerinin kurulumu konusunda hizmet veren şirket, 3G teknolojilerinde 128’in üzerinde operatör şebekesindeki çözümleriyle, hem kullanılan ileri radyo teknolojisi açısından hem de servisler açısından çözümler sunuyor. Şirketin hizmetleri arasında radyo şebeke planlaması ve optimizasyonu, saha kiralama, kurulum, servis odaklı işletme/bakım süreci ve araçları bulunuyor.
DONANIMCILAR BİR ADIM ÖNE ÇIKMAK İÇİN YARIŞACAK
Bircom: Bircom, entegratör şirketlere donanım ürünü sağlıyor. 3G ile birlikte veri ve ses iletişimini tek bir donanımla karşılanabileceği ürünlerle tanışacağız. Bircom bu ürünleri pazara sunmak için bekliyor. 3G destekli çözümlerini iş dünyasına sunuyor. Tek bir kutu içerisinde internet, VoIP ve GSM haberleşmesini bir arada sağlıyor.
ZyXEL: 3G alanında Ar-Ge çalışmaları bulunuyor. 3G özellikle kablolu iletişimin veya yatırımın maliyetli olduğu bölgelerde hızlı ve pratik çözümler üretecek. Şirket, çözüm ortaklarıyla 3G ve Wi-max birimlerini şimdiden 5’er kişiye varan kadrolar şeklinde yapılandırıyor.
Kaynak: Haber Turk